:: سهیل کارآگاه

بی شک یکی از مهمترین و بحث برانگیز ترین کتب تألیفی در حوزه معماری و شهرسازی که در چند سال اخیر منتشر شده است، "شرح جریان های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر"، اثر دکتر سید محسن حبیبی است. وی که استاد دانشگاه تهران و دارای درجه دکتری در طراحی و برنامه ریزی شهری از دانشگاه پاریس است، تاکنون کتب بسیاری ترجمه و تألیف نموده است که بی شک پایه گذار بسیاری از نگرش های موجود در عرصه های تخصصی می باشد. با این حال، انتشار این کتاب، بازخوردهای مثبت و منفی بسیاری را در سطوح بالای کارشناسی رقم زد تا مشخص شود که هنوز هم در حوزه آفرینش تئوری های منطبق با جامعه چالش های بسیاری پیش رو است.
کتاب تشکیل از دو بخش تشکیل شده است:
1. تعریف، تبیین و دسته بندی های موجود در جریان های فکری معماری و شهرسازی ایران معاصر موسوم به
2. معرفی، تفکیک و تشریح آثار مربوط به پیش قراولان مدرنیزاسیون در ایران، به عنوان آخرین جریان فکری رایج در ایران
حبیبی در آغاز کتاب خود، سعی دارد با تعاریف و تآویلی نو که دارای رنگ و بویی ایرانی است، مفاهیم خاص کتاب را بی هیچ کم و کاستی به خوانند منتقل کند. بنابراین اصطلاحاتی نظیر نووارگی، نوآوری،نوپردازی چندان غریب نمی نمایند.
وی همچنین تأکید دارد تا اثر فوق به عنوان شرح جریان های فکری معماری و شهرسازی، تلاشی پژوهشی باشد بر جستجوی افکار و اندیشه هایی که در آثار مکتوب افراد ارائه گردیده است و تحلیل آثار عملی معماری و شهرسازی ساخته شده در دوران معاصر را به مجموعه ای دیگر ارجاع داده است. مجموعه ای که در آینده قصد انتشار آن را دارد.
32 صاحب نظری که در بخش دوم این کتاب معرفی شده اند، محل اصلی جدل ها درباره این کتاب است. منتقدان نبود برخی از چهره های شاخص در این جمع از یکسو و اغراق در مورد برخی از حاضران این لیست را مهمترین ایراد وارده به کتاب می دانند. همچینین اختلاف بر نوع دسته بندی ها و تردید در لزوم تألیف اثر، از دیگر مسائل مورد بحث می باشد.
به هرحال برایند نظرات مخالف و موافق پیرامون کتاب، بی شک مثبت است. چرا که همواره خلأ نبود منابع کافی و دقیق در ارتباط با مبنای نظری معماری معاصر ایران همواره احساس می شود. بنابراین آخرین اثر حبیبی را باید به سبب آنچه که لزوم تعریف، تدوین و مستند سازی معماری و شهرسازی معاصر ایران و مباحث تاریخی مربوط به آنها نامیده می شود، ستود. منتقدان نیز اذعان دارند که این کتاب می تواند آغازگر خوبی برای پروسه شخصیت بخشی به حوزه معماری و شهرسازی ایران (Branding) باشد؛ حتی اگر آثار بعدی در تناقض کامل با کتاب موجود باشند.

منبع : آرونا