نوسازی و بهسازی بافت فرسوده ی نصرآباد ، راهبردی برای دستیابی به توسعه پایدار شهری
استاد راهنما : دکتر نکویی
بافتهای فرسوده شهر اصفهان تلفیقی از فرصتهای ویژه و شرایط بحرانی عدیدهای است. که در نهایت تبدیل به یکی از پیچیدهترین صورت مسئلهها برای مدیریت شهری و حتی دولت شده است. فرصتها و پتانسیلها بافت فرسوده مذکور، از آن جهت که میتواند سرآغاز امر توسعه بوده، به ظرفیتهای اقتصادی، مدیریتی و حتی اجتماعی شهر بدل شود، شرایط بحرانی آنها از نظر ناپایداری، عدم دسترسی مناسب، مسائل و مشکلات زیست محیطی، ... قابل توجه است. این بافتها به دلیل فقر ساکنان و مالکان آنها، امکان نوسازی خود به خودی نداشته و نیازمند مداخلهای همه جانبه از حیث اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، زیست محیطی، ... هستند که بتواند با احیای بافت فرسوده، بستر ارتقای کیفیت زندگی را در همان نواحی و برای مردم مستقر در آن فراهم نماید.
از این رو ، توسعه نوسازی بافت های فرسوده باید از اهداف اصلی نوسازی شهر اصفهان باشد ، تا در برابر چرخه توسعه نیافتگی و فرسودگی ایستادگی کند. باید توجه داشت که اساس فرآیند محوری نوسازی ، جریان نگرش اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی مردم است .به عبارت دیگر چنانچه نگاه نوسازی ، نگاهی مبتنی بر جریان زندگی مردم در برهه از زمان نباشد ، نمی تواند فرآیند محوری خود را اثبات و ادعا نماید. محله ی نصرآباد اصفهان واقع در منطقه 9 نیز، جزء بافتهای فرسوده روستایی ـ شهری است این مورد، به مرور زمان در داخل محدوده خدماتی شهر قرار گرفته است. عملکرد زراعی، باغداری قبلی ساکنین این بافت از یک سو و سلسله مراتب دسترسی مورد نیاز شهری امروز از سوی دیگر این بافت را در بافتهای معمولی شهری، برجسته نموده است. . شیوه مداخله در این بافت فرسوده برخوردی سیستماتیک است، بدین معنا که برنامهریزی این بافت نیازمند نوعی نگرش همه جانبه در زمینههای مختلف جمعیتی، اقتصادی، فرهنگی کالبدی، زیست محیطی است .
خلاصه: پژوهشگر : گلناز مرتضایی
استاد راهنما : دکتر نکویی
بافتهای فرسوده شهر اصفهان تلفیقی از فرصتهای ویژه و شرایط بحرانی عدیدهای است. که در نهایت تبدیل به یکی از پیچیدهترین صورت مسئلهها برای مدیریت شهری و حتی دولت شده است. فرصتها و پتانسیلها بافت فرسوده مذکور، از آن جهت که میتواند سرآغاز امر توسعه بوده، به ظرفیتهای اقتصادی، مدیریتی و حتی اجتماعی شهر بدل شود، شرایط بحرانی آنها از نظر ناپایداری، عدم دسترسی مناسب، مسائل و مشکلات زیست محیطی، ... قابل توجه است. این بافتها به دلیل فقر ساکنان و مالکان آنها، امکان نوسازی خود به خودی نداشته و نیازمند مداخلهای همه جانبه از حیث اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، زیست محیطی، ... هستند که بتواند با احیای بافت فرسوده، بستر ارتقای کیفیت زندگی را در همان نواحی و برای مردم مستقر در آن فراهم نماید.
از این رو ، توسعه نوسازی بافت های فرسوده باید از اهداف اصلی نوسازی شهر اصفهان باشد ، تا در برابر چرخه توسعه نیافتگی و فرسودگی ایستادگی کند. باید توجه داشت که اساس فرآیند محوری نوسازی ، جریان نگرش اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی مردم است .به عبارت دیگر چنانچه نگاه نوسازی ، نگاهی مبتنی بر جریان زندگی مردم در برهه از زمان نباشد ، نمی تواند فرآیند محوری خود را اثبات و ادعا نماید. محله ی نصرآباد اصفهان واقع در منطقه 9 نیز، جزء بافتهای فرسوده روستایی ـ شهری است این مورد، به مرور زمان در داخل محدوده خدماتی شهر قرار گرفته است. عملکرد زراعی، باغداری قبلی ساکنین این بافت از یک سو و سلسله مراتب دسترسی مورد نیاز شهری امروز از سوی دیگر این بافت را در بافتهای معمولی شهری، برجسته نموده است. . شیوه مداخله در این بافت فرسوده برخوردی سیستماتیک است، بدین معنا که برنامهریزی این بافت نیازمند نوعی نگرش همه جانبه در زمینههای مختلف جمعیتی، اقتصادی، فرهنگی کالبدی، زیست محیطی است .
- مقدمه
بازگرداندن زندگی و پویایی به بافت¬های فرسوده¬ی شهری، از مهم¬ترین دغدغه¬های
مدیران شهری¬ست. رویارویی با مشکل بافت¬های فرسوده به علت جنبه¬های متعدد و ملاحظات
گوناگونی که لازم است در ارتباط با این گونه بافت¬ها مورد توجه قرار گیرند. این
بافت¬های شهری، بسته به ویژگی¬ها و قدمتی که دارند، با مسائل و موضوعات متعدد و
متنوع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدیریتی، اعتقادی، تاریخی و ... ارتباط می¬یابند
وبه همین دلیل، در مواجهه با بافت¬های شهری فرسوده، لازم است افزون بر ملاحظات فنی
و مهندسی، سایر جنبه¬های موضوع نیز که غالباٌ ساختاربندی، تبیین و تحلیل آن-ها به
سهولت پارامترهای فنی و مهندسی نیست با دقت و ظرافت مدنظر قرار گرفته و در
تصمیم¬سازی¬ها و برنامه¬ها دخالت داده شوند.
طی سالیان گذشته، دولت راه کارهای گوناگونی را در راستای احیا، بازسازی و بهسازی
بافت¬های فرسوده¬ی شهری تجربه کرده است؛ اما حجم عظیم بافت¬های فرسوده¬ی موجود و
نیمه-کاره ماندن و طولانی شدن اجرای بسیاری از پروژه¬های احیا و به¬سازی این
بافت¬ها، نشان دهنده¬ی نامتناسب بودن برنامه¬ها و مدل¬های در نظر گرفته شده با
واقعیت این بافت¬هاست. در واقع، مشکل اصلی پیش روی طرح¬ها و پروژه¬های نوسازی،
بازسازی و بهسازی بافت¬های فرسوده، تأمین سرمایه و اعتبار هنگفتی¬ست که برای احیای
این بافت¬ها مورد نیاز است.
باید به این نکته هم توجه کرد که احیاء نوسازی و بهسازی بافت¬های فرسوده تحقق نواهد
یافت، مگر آن که این فرآیند با توجیه کامل و مشارکت همه جانبه¬ی شهروندان ساکن در
این گونه بافت¬ها، و با در نظر گرفتن منافع آن¬ها طراحی و اجرا شود. به عبارت دیگر،
چنانچه دولت و نهادهای عمومی (مانند شهرداری¬ها) نتوانند اعتماد ساکنان این بافت¬ها
را به دست آورند، نمی¬توان به توفیق طرح¬های احیای بافت¬های فرسوده امید داشت؛ ضمن
آن که علاوه بر رضایت¬مندی ساکنان، می¬باید در اجرای اصول شهرسازی، معماری و
اقتصادی شهری در خصوص بافت¬های یاد شده، به قابلیت¬های هر یک از مناطق مورد نظر نیز
توجه داشت و با دیدی جامع¬نگر نسبت به احیای بافت اقدام کرد؛ که دست یابی به این
هدف نیز به نوبه خود، در گروی فراهم آمدن بسترها و زیرساخت¬های لازم برای اجرای همه
جانبه و هماهنگ طرح¬های سامان¬دهی و مداخله در بافت است.
واقعیت مسلم و انکار ناشدنی در ارتباط با بافت¬های فرسوده¬ی شهری این است که احیا و
باز زنده¬سازی این بافت¬ها جدای از آن که برای جلوگیری از گسترش تبعات منفی این
بافت-ها به سایر مناطق شهری ضروری¬است، همچنین می¬تواند موجب دستاوردهای جذاب و
بی¬دلیل برای شهر، شهروندان و مدیریت شهری باشد.
که بهینه سازی بهره¬گیری از زمین شهری، ارتقای شاخص¬های زندگی شهری، صیانت از
سرمایه¬ها و منابع انسانی، کاهش آسیب¬ها و خسارت ناشی از حوادث طبیعی، افزایش
درآمدهای حاصل از رونق صنعت گردشگری و ... نمونه¬هایی از این دستاوردها به شمار
می¬آیند.